W 2025 roku odbyła się 18. edycja  festiwalu i 12.w ramach Wschodu Kultury. Festiwal Wschód Kultury – Inne Brzmienia umożliwia spotkanie z najciekawszymi zjawiskami muzycznymi na pograniczu różnych gatunków, tradycji i wpływów kulturowych. To jedno z najbardziej inspirujących i odkrywczych wydarzeń muzycznych w Polsce, które pozwala usłyszeć, w samym sercu Lublina, światowe gwiazdy i muzyczne odkrycia. Jednym z fundamentów festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia jest szeroko rozumiana międzygatunkowość. Nieustannie poszukujemy innych brzmień niemal w każdym gatunku, nurcie i stylistyce, dlatego też podczas tegorocznej edycji usłyszeliśmy:

 Voivod, The EX, The Messthetics & James Brandon Lewis, PETBRICK, Maria W. Horn, Butch Kassidy, Mitsune, MaidaVale, Emmeluth’s Amoeba, Zamilska, Raphael Rogiński & Iztok Koren, Ivo Shandor & The Gozer Worshipers, Flower & Pines, Newa, NFNR, Ela Orleans, Dopey Monkey i gości oraz przedstawiciele nowojorskiej oficynyStone Tapes: Laraaji, Lee Ranaldo & Leah Singer oraz Yonatan Gat.

Festiwal Wschód Kultury – Inne Brzmienia to nie tylko muzyka, ale też wyjątkowa okazja do spotkania z najciekawszą literaturą z Ukrainy, Białorusi i krajów bałtyckich wydawaną przez Warsztaty Kultury w ramach cyklu Wschodni Express. W ramach modułu literackiego odbyło się 9 premier wydawniczych, w tym tym wydania książkowe projektu Literary Eastern Express (LEE), który stanowi dopełnienie i rozwinięcie działań serii „Wschodni Express”. Poznaliśmy książki, które rzucają światło na najbardziej intymne zakamarki pamięci, poszerzają granice wyobraźni i z uwagą przyglądają się ludzkim losom – tym historycznym, fikcyjnym i zapomnianym. Wśród tegorocznych publikacji znalazły się:

Slobodan Šnajder w monumentalnym „Czasie miedzi” (tłum. Siniša Kasumović) rekonstruuje dramatyczną sagę własnej rodziny, wpisaną w historię XX wieku – od Sławonii, po wojenne losy Niemców bałkańskich, tworząc portret Europy rozdartej przez ideologie. Z kolei „Lista obecności” Birutė Jonuškaitė (tłum. Agnieszka Rembiałkowska) jest swoistym elementarzem do czytania kobiet, które przychodzą z różnych epok i rozmaitych pięter kultury.

„Gwiazdozbiór Kury” Sofiji Andruchowycz (tłum. Andrij Saweneć) to baśniowa podróż przez Karpaty, pełna magii, humoru i życiowych mądrości, która zachwyci zarówno dzieci, jak i dorosłych. W podobnym duchu – choć w cieniu współczesnej tragedii – w książce „Kotek, Kogutek, Szafka” Ołeksandr Myched (tłum. Andrij Saweneć) snuje opowieść o wojnie, przetrwaniu i czułości w czasie rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

W nurcie biograficznym pojawia się wzruszająca historia Mai Deren. Książka „Ta Maya, co filmy kręciła” (tłum. Wira Romanyszyn) autorstwa Oksany Łuszczewskiej ukazuje portret wybitnej reżyserki awangardowej i jest świadectwem siły marzeń. Igor Pomierancew w zbiorze „Mój pierwszy schron” (tłum. Zbigniew Dmitroca) przeplata wspomnienia, reportaże i eseje, oddając głos własnej pamięci i traumom współczesnej Ukrainy.

Nie zabraknie propozycji dla miłośników literackich eksperymentów. „Tom & Tom” Wasyla Słapczuka (tłum. Halina Surowiec) opowiada o pisaniu, literaturze i życiu twórcy. „Jak zostałam świętą” Tani Malarczuk (tłum: Anna Łazar) to z kolei książka o mocy sprawczej literatury i sile wyobraźni, ale też satyra oparta na obserwacjach typów psychologicznych człowieka poradzieckiego z szeroką perspektywą queer.

Na uwagę zasługuje również „Solea Minor” Evelin Márton (tłum. Daniel Warmuz) – liryczna, groteskowa dystopia o ostatnim skrawku świata, samotności, proroctwie, przeznaczeniu i zmaganiu z „obłąkańczymi pragnieniami”.

Na wszystkich miłośników i miłośniczki ambitnego kina czekało Move East Movie, czyli cykl filmowy przybliżający polskiemu odbiorcy współczesną kinematografię naszych wschodnich sąsiadów oraz prezentujący kino czułe społecznie i ciekawe artystycznie. W programie tegorocznego Move East Movie znalazły się trzy bardzo świeże propozycje, które łączy autentyczność, siła przekazu i nieoczywista perspektywa: „Drukowanymi literami”, „Peaches Goes Bananas”, oraz „Najgłupsza płyta świata”

 Zrealizowano również wystawy: Jan Tadeusz Ścibior – fotografie,  „Między bielą a czernią” – wystawa rysunków Daivy Kairevičiūtė, oraz The Ex Unlimited, ukazującej fragment bliskiej relacji jaką polska performerka Małgorzata Haduch nawiązała z zespołem w Holandii. W tym roku, wyjątkową częścią moduły wystawienniczego była instalacja wizualno-dźwiękowa „Sing the Gloaming”,  czyli seria rzeźb dźwiękowych, umieszczonych w otwartej, zielonej przestrzeni, której autorami są profesor Simon Kirby i artyści/muzycy Tommy Perman i Rob St. John.  Jak co roku prezentowaliśmy także wyjątkowe projekty okładek książek z serii Wschodni Express. 

Nowością w programie tegorocznej edycji festiwalu był  moduł Reset dźwiękowy: polskie fieldy, czyli medytacyjne i kolektywne zanurzenie się w odgłosy świata przyrody, prezentujące jednocześnie dorobek polskich twórców nagrań terenowych (field recording).  To dźwiękowa przestrzeń audialnego odpoczynku – w wyciemnionym, pozbawionym bodźców wizualnych pomieszczeniu, na wygodnych poduchach i leżakach uczestnicy mogli wsłuchać się w sety nagrania terenowych przygotowane specjalnie na Inne Brzmienia przez czołowych przedstawicieli nurtu field recordingu w Polsce: Izabelę Dłużyk, Tomka Mirta i Krzysztofa Topolskiego.

Na najmłodszych również czekały atrakcje. Warsztaty muzyczno-ruchowe dla dzieci inspirowane kulturą afrykańską to spotkanie z  muzyką i ruchem będzie nie tylko rozwojowe, ale i fascynujące kulturowo. Dzieci miały okazję poznać różnorodne instrumenty afrykańskie m.in. bęben djembe, kalimbę i kij deszczowy.  Nieco starsi (i dorośli) festiwalowicze mogli wziąć udział w warsztacie „Muzyczny LAB” – warsztaty improwizacji dźwiękowych. Była to przestrzeń swobodnej ekspresji i wspólnego tworzenia przy pomocy dźwięków (instrumentów) i wyobraźni. Spotkanie przeznaczone było dla wszystkich od 14. roku życia, bez względu na poziom umiejętności muzycznych. Nie trzeba znać nut ani umieć grać na żadnym instrumencie – wystarczy gotowość do odkrywania nowych brzmień i tworzenia razem z innymi.

Na terenie festiwalu na Błoniach pod Zamkiem jak co roku stanął także Muzyczny Plac Zabaw. To miejsce swobodnej ekspresji i eksperymentów dla każdego dziecka.