35 lat buntu i eksperymentu – wiedeńska wytwórnia Trost Records przywiezie na tegoroczny Wschód Kultury – Inne Brzmienia (2-5 lipca) prawdziwe legendy awangardy. Od kultowej, afrofuturystycznej Sun Ra Arkestry, przez potężny, szwedzko-fiński projekt wirtuozów Matsa Gustafssona i Kimmo Pohjonena, aż po elektroakustyczny minimalizm austriackiego duetu Drank – Trost Records udowadnia, że prawdziwa sztuka nigdy nie spoczywa na laurach, lecz śmiało wybiega w nieznane.

To 19. edycja organizowanych przez Warsztaty Kultury lubelskich Innych Brzmień i 13. w ramach Wschodu Kultury, czyli projektu realizowanego przez Narodowe Centrum Kultury ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przez 3 miasta wschodniej Polski – Lublin, Białystok i Rzeszów. 

Każdego roku istotne miejsce w programie Innych Brzmień zajmuje wyjątkowa wytwórnia muzyczna, która stanowi pretekst do opowieści o wydawaniu muzyki w różnych częściach świata, pozwala zderzać ze sobą zarówno odmienne modele biznesowe jak i podejścia do dźwięku, ale też pokazuje jak konteksty kulturowe determinują procesy wydawnicze. Domeną wytwórni niezależnych, które w naszej opinii są najbardziej interesujące, zazwyczaj bywa koncentracja na konkretnych gatunkach muzycznych, albo fokus terytorialny, który daje szansę uchwycenia specyfiki czasu i miejsca.

Trost Records w 35. rocznicę swojego istnienia przekształci festiwalową scenę w żywe archiwum awangardy. To nie będą zwykłe koncerty, a kompleksowa prezentacja filozofii jednej z najważniejszych oficyn muzyki improwizowanej na świecie: od spotkania z twórcami wytwórni i prezentacji rzadkich materiałów ikonograficznych, aż po trzy absolutnie kluczowe występy. Festiwalowe ramy „Innych Brzmień” stają się idealnym kontekstem dla dziedzictwa Sun Ra Arkestry, prezentacji szwedzko-fińskiej potęgi Gustafssona i Pohjonena oraz miejscem dla elektroakustycznego eksperymentu Austriaków z projektu Drank. Dzięki takiemu kompleksowemu doświadczeniu publiczność festiwalowa nie tylko posłucha gwiazd, ale wejdzie w głąb procesów, które od trzech dekad kształtują krajobraz alternatywnej muzyki europejskiej.

Szeroka prezentacja Trost Records na Innych Brzmieniach to klucz do zrozumienia genealogii współczesnego jazzu i eksperymentu. Pozwoli prześledzić 35-letnią ewolucję labelu – od wydawania surowego post-hardcoru, po wyrafinowany afrofuturyzm i elektroakustykę – ukazując, jak jedna, konsekwentna wizja artystyczna potrafi kształtować historię muzyki na przestrzeni dekad. To szansa, by poznać nie tylko brzmienia, ale i filozofię Trost Records, czyniąc to wydarzenie niezastąpionym punktem edukacyjnym dla każdego, kto chce zrozumieć korzenie i kierunki rozwoju współczesnej sztuki dźwięku.

Trost Records – słynny austriacki label założony w 1991 roku w Wiedniu przez Konstantina Drobila. W tym roku przypada więc 35-lecie istnienia tej zasłużonej oficyny. Trost Records, dziś specjalizuje się przede wszystkim w alternatywnym, poszukującym jazzie, muzyce improwizowanej oraz awangardzie. Zaczynali jednak od wydawania młodych, undergroundowych zespołów ze sceny austriackiej, takich jak np. Valina (post hardkorowa załoga z Linz, nagrywająca większość swoich płyt wraz ze Stevem Albinim, w jego kultowym studio w Chicago). Z biegiem lat label rósł w siłę, konsekwentnie budując swoją markę poprzez świadome wybory artystyczne, z czasem powołując też do życia m.in. sublabel Cien Fuegos. Twarzami wydawnictwa stali się tak wybitni artyści jak choćby: Peter Brötzmann, Alexander von Schlippenbach, Mats Gustafsson czy grupy Sun Ra Arkestra, Zu, The Thing oraz DKV Trio (w składzie m.in. z Hamidem Drakiem i Kenem Vandermariem). Prezentacja dorobku oraz filozofii Trost Records idealnie wpisuje się w nadchodzącą edycję festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia, tym bardziej, iż sam label bynajmniej nie spoczywa na laurach i cały czas wybiega w przyszłość, przedstawiając światu projekty ambitne, progresywne i przełamujące muzyczne stereotypy.

W ramach prezentacji Trost Records odbędzie się spotkanie z twórcami labelu, prezentacja materiałów ikonograficznych, ale przede wszystkim usłyszymy 3 wyjątkowe projekty muzyczne:

Sun Ra Arkestra – legendarna formacja artystyczna, założona w latach 50. XX wieku w Stanach Zjednoczonych przez Hermana Poole Blounta, znanego światu jako Sun Ra. Ten genialny kompozytor i pianista, powszechnie uznawany jest za pioniera afrofuturyzmu i jedną z fundamentalnych postaci w historii amerykańskiego jazzu. Był artystą totalnym, prawdziwą ikoną świata kultury. Poza muzyką zajmował się filozofią, poezją, teatrem, a nawet sztuką eksperymentalną. Sun Ra dowodził swoją orkiestrą przez ponad 40 lat, aż do śmierci w 1993 roku. Jego dzieło z powodzeniem kontynuowane jest jednak do dziś, pod wodzą znakomitego saksofonisty Marshalla Allena oraz wielu innych członków oryginalnego składu. W swojej wieloletniej karierze Sun Ra Arkestra zarówno definiowała, jak i redefiniowała, kolejne nurty muzyczne, śmiało badając nowe terytoria i brzmienia. Jazz, blues, elektronika, swing, space rock czy też swobodna improwizacja – wszystko to jest tworzywem w rękach fenomenalnej grupy artystów, a ich koncerty to przeżycie jedyne w swoim rodzaju.

Mats Gustafsson & Kimmo Pohjonen – najnowszy projekt oficyny Trost Records, łączący siły i talenty dwóch gigantów światowej muzyki improwizowanej. Pierwszy z nich to Mats Gustafsson – szwedzki saksofonista, uznawany dziś za jednego z najlepszych, a przy okazji najbardziej zapracowanych muzyków współczesnej sceny niezależnej. Lider i założyciel tak znaczących formacji jak Fire! Orchestra czy The Thing, znany jest też z szeregu spektakularnych kolaboracji artystycznych. Pracował lub wciąż pracuje z takimi legendami jak choćby: Sonic Youth, The Ex, Peter Brötzmann, Derek Bailey, Ken Vandermark, Merzbow, Colin Stetson czy polski duet BNNT. Drugą częścią projektu jest fiński wirtuoz akordeonu Kimmo Pohjonen. Artysta, słynący ze swego stylu oraz wyjątkowego podejścia do komponowania muzyki, przez lata dorobił się statusu legendy. Koncertował i nagrywał zarówno solo, jak i z zespołami Kronos Quartet oraz KTU (supergrupa założona wraz z muzykami King Crimson). Teraz przyszedł czas na nową muzyczną podróż i spotkanie obu skandynawskich mistrzów.

Drank – duet założony przez Ingrid Schmoliner (fortepian) i Alexa Kranabettera (trąbka i elektronika), czołowe postaci austriackiej sceny muzyki eksperymentalnej i improwizowanej. Ich wydana w zeszłym roku przez Trost Records płyta “Breathe in Definition” to zapis czterech zjawiskowych kompozycji, z których w dwóch, duet wspierają również perkusista Lukas König oraz Anja Franziska (Soap & Skin). Muzyka Drunk to elektroakustyczne doświadczenie najwyższej próby. Każdy pojedynczy element, taki jak choćby: preparowane piano, ludzki głos, trąbka wspomagana przez szereg efektów, składają się na szeroką paletę dźwięków i brzmień.

Wstęp na festiwal niezmiennie jest bezpłatny, a kolejne ogłoszenia już niebawem!

Wschód Kultury – Inne Brzmienia             
2-5 lipca 2026, Lublin, Park Ludowy

Wstęp na wydarzenie jest wolny.

Organizatorzy festiwalu: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Miasto Lublin, Warsztaty Kultury w Lublinie.