Opis wydarzenia

Tegorocznej edycji spotkań Wschodniego Expressu towarzyszyć będzie także nowość – sympozjum „Siła przekładu”, poświęcone roli tłumaczy i tłumaczek jako przewodników po kulturach, świadków historii i współtwórców literatury. W czasach wojen, kryzysów i politycznych napięć przekład staje się nie tylko pracą z językiem, lecz także formą budowania porozumienia i opowiadania świata na nowo.

Program sympozjum

Inauguracja sympozjum translatorskiego “Siła przekładu” w 457. rocznicę zawarcia Unii Lubelskiej

Otwarcie – Grzegorz Rzepecki – Dyrektor Warsztatów Kultury w Lublinie 

Anna Lewicka-Koksanowicz – O 16 przekładach literatury ukraińskiej, podsumowanie projektu LEE

LEE, czyli Literary Eastern Express, to projekt dofinansowany w ramach programu Unii Europejskiej „Kreatywna Europa”, który stanowi rozwinięcie działalności wydawniczej Warsztatów Kultury. Ma na celu promocję współczesnej literatury ukraińskiej w Polsce oraz wzmacnianie obecności kultury Europy Wschodniej w międzynarodowym obiegu literackim. W ramach LEE zostało przetłumaczonych i wydanych 16 książek autorów i autorek z Ukrainy – reprezentujących różne gatunki, pokolenia i estetyki. Główną ideą projektu „Literary Eastern Express” jest budowanie trwałych mostów międzykulturowych poprzez literaturę. Pragniemy przybliżyć polskim czytelnikom i czytelniczkom twórców dotąd nieobecnych lub słabo reprezentowanych na naszym rynku wydawniczym. Zależy nam na ukazaniu bogactwa współczesnej kultury Ukrainy oraz włączeniu jej w szerszą europejską debatę o tożsamości, historii i współczesnych wyzwaniach społecznych.

Magdalena Nowakowska – Gruzińska poezja wobec totalitaryzmu i autorytaryzmu

Magdalena Nowakowska jest kartwelistką, animatorką kultury oraz tłumaczką gruzińskiej i polskiej literatury z kilkunastoma pozycjami z dziedziny fikcji, dramatu i poezji wydanymi w Polsce i Gruzji. Studiowała muzykę, filologię gruzińską oraz dziennikarstwo. Od ponad dwudziestu lat mieszka w Tbilisi. Tworzy i zarządza wydarzeniami promującymi wspólne inicjatywy kulturalne i społeczne z udziałem artystów, kuratorów i aktywistów z UE, Kaukazu i Bałkanów. Jest inicjatorką i mentorką Polsko-Gruzińskiej Szkoły Przekładu przy Centrum Mieroszewskiego. Pracowała jako specjalistka ds. komunikacji w misji ONZ w Gruzji i w Ambasadzie RP w Tbilisi oraz jako korespondentka międzynarodowych mediów. Jej przekład powieści „Kos kos jeżyna” Tamty Melaszwili został uhonorowany w 2024 nagrodą Książka Roku przyznawaną przez magazyn „Książki”, a tłumaczenie „Zsypu” Iwy Pezuaszwilego zostało uznane za Książkę Miesiąca w 2023. Nominowana w 2025 do Nagrody Literackiej Gdynia.

Agnieszka Rembiałkowska – Literatura litewska i łotewska po polsku w XXI wieku (kto, co i gdzie)

Agnieszka Rembiałkowska (ur. w 1980 roku we Włocławku) – bałtystka, nauczycielka akademicka związana m.in. z Uniwersytetem Warszawskim, tłumaczka, redaktorka. Tłumaczenia literackie z litewskiego (rzadziej z łotewskiego) publikuje od 2005 roku. Autorka kilkunastu przekładów książkowych, jej przekłady były też publikowane w czasopismach (m.in. „Akcent”, „Elewator”, „Czas Literatury”, „Fabularie”, „Pismo”, „Kultura Enter”) i w almanachach. Wspólnie z Joanną Tabor opracowała wybór współczesnej poezji litewskiej „Pauzy w milczeniu” (Sejny: Pogranicze, 2023; 31 poetów litewskich, 16 tłumaczy). Uczestniczka seminariów i warsztatów translatorskich, współorganizatorka festiwalu Wiosna Poezji w Warszawie (od 2016). Członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Laureatka nagrody translatorskiej międzynarodowego festiwalu literackiego Poezijos pavasaris (2018) za przekład książek poetyckich Sigitasa Gedy, Nijolė Miliauskaitė (z Aliną Kuzborską) i Vladasa Braziūnasa oraz Nagrody im. Algisa Kalėdy (2022). Nominowana do Nagrody Europejski Poeta Wolności (2020, za przekład zbioru wierszy „Właśnie:” / „Štai:” Agnė Žagrakalytė), Nagrody Literackiej Gdynia (2021, za przekład powieści „Maranta” Birutė Jonuškaitė), Nagrody Ossolineum za Przekład Poetycki 2026 (za przekład zbioru wierszy „Lista obecności” Birutė Jonuškaitė).

Bartosz Wójcik – Praktyki dekolonialne w przekładzie poezji współczesnej

Bartosz Wójcik – adiunkt w Katedrze Lingwistyki Stosowanej UMCS, członek Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Współpomysłodawca Festiwalu Lublin Miasto Literatury (2025), gospodarz Uniwersytetu Reggae (Ostróda Reggae Festiwal), popularyzator kultury anglojęzycznych Karaibów. Ostatnio przygotował przekład zbioru poezji „Rifka” Mohammeda el-Kurda (Współbycie, 2025) oraz tomu wierszy trynidadzko-brytyjskiego autora Rogera Robinsona „Przenośny raj” (Instytut Kultury Miejskiej, 2026). Działa na rzecz Stowarzyszenia „Unia Równości”, organizacji pozarządowej statutowo wspierającej społeczność LGBTQ+. Współopiekun psy Miry.

Benediktas Januševičius – Walcząca Ukraina w litewskich przekładach

Benediktas Januševičius (ur. 1973) – poeta, prozaik, tłumacz, animator kultury. Redaktor periodyków kulturalnych, m.in. „Literatūra ir menas”, „Metai”, a także almanachów festiwalowych, np. „Žiemos poezija”, „Poezijos pavasaris”. Organizator spotkań literackich oraz kilkunastu wystaw poezji wizualnej. Fotografuje i tworzy filmową dokumentację spotkań z twórcami. W 2002 roku założył (wraz z D. Pocevičiusem) portal tekstai, a od 2014 roku prowadzi portal Slinktys. Opublikował zbiory poetyckie: „Veidas” („Twarz”, 1992), „Šalkis” („Mród”, 1995), „12 kėdžių: eilėraščiai / daiktai” („12 krzeseł: wiersze / przedmioty”, 1997), „Buto raktas” („Klucz do mieszkania”, 1999), „o+6: eilėraščiai / daiktai” („o+6: wiersze / przedmioty”, 2006), „Raugintu krauju” („Kiszoną krwią”, 2007), „Kiškis kiškiškai kiškena” („Zając zajęczo zająka”, 2008, z CD), „Žodžiai” („Słowa”, 2016), „Trumpiausias Benedikto Januševičiaus eilėraštis” („Najkrótszy wiersz Benediktasa Januševičiusa”, 2019; zbiór poezji konkretnej). Laureat kilku nagród literackich, w tym Nagrody Młodego Jaćwinga. Jego utwory były tłumaczone na angielski, łotewski, polski, rosyjski, białoruski, słoweński i hiszpański. Polskie przekłady ukazały się w czasopiśmie „Tekstualia”. Mieszka na wsi w rejonie oniksztyńskim.

Bella Szwarcman-Czarnota – Jak tłumaczyć z jidysz, gdy nie ma Jidyszlandu

Bella Szwarcman-Czarnota – absolwentka Wydziału Filozofii i Podyplomowego Studium dla Tłumaczy Języka Francuskiego na UW. Pracowała w Redakcji Filozofii PWN, w archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, była sekretarzem redakcji „Biuletynu ŻIH”. Współzałożycielka, a później redaktorka i felietonistka czasopisma żydowskiego „Midrasz”. Autorka 8 książek, w tym śpiewnika rodzinnego, płyty nagranej wspólnie z córką i siostrą oraz wspólnie z córką i koleżanką napisanej książki „Świętujmy!”, koordynatorka i współautorka „Hagady kobiet”, tłumaczka ok. 50 książek z jęz. francuskiego, rosyjskiego i jidysz. Od kilkunastu lat wygłasza wykłady poświęcone kobietom biblijnym w Austriackim Forum Kultury. Wykłada także na Żydowskim Uniwersytecie Otwartym. Laureatka nagrody im. ks. S. Musiała, J. Karskiego i P. Nireńskiej oraz „Literatury na Świecie”.

Andrij Saweneć – Tłumacz literatury ukraińskiej jako redaktor: z doświadczeń praktycznych

Andrij Saweneć (ur. 1977 w Kornynie, Ukraina) – tłumacz, badacz przekładu. Absolwent Żytomierskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Iwana Franki oraz Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów. Doktoryzował się na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, gdzie również wykładał. Autor monografii „Poezja w przekładzie: »ukraińska« Szymborska” (2006) i szeregu artykułów przekładoznawczych. W jego przekładach na język ukraiński ukazały się m.in. powieści Ernesta Hemingwaya i Salmana Rushdiego oraz trzy wybory wierszy Wisławy Szymborskiej. Autor wyboru i tłumacz polsko-ukraińskiej antologii poetyckiej „Lublin z dala, Lublin z bliska” (2017). W przekładach na język polski opublikował m.in. poemat Jurka Gudzia „Barykady na Krzyżu” (2014), wybór felietonów Mykoły Riabczuka „Poprzednie życie” (2018), rozmowę rzekę Jurija Andruchowycza, Ołeksandra Bojczenki i Oresta Drula „Worochtarium” (2019), powieść Ołeksandra Irwancia „Charków 1938”. Współredaktor serii wydawniczej Wschodni Express.

Dyskusja pt. „Status społeczny tłumacza oraz aspekty socjalne” – dyskusja z udziałem zaproszonych prelegentów oraz uczestników

Moderacja całości: Aleksandra Zińczuk

Aleksandra Zińczuk – literaturoznawczyni, poetka, eseistka, antropolożka społeczna, tłumaczka. Menedżerka kultury, redaktor naczelna czasopisma „Kultura Enter” oraz redaktorka prowadząca Wydawnictwa Warsztaty Kultury. Za swoją twórczość oraz inicjatywy wydawnicze wyróżniona m.in. Nagrodą „Literatury na Świecie” oraz Międzynarodową Nagrodą Literacką im. Hryhorija Skoworody. Od lat aktywna w tworzeniu przestrzeni praktykowania dialogu międzykulturowego na przecięciu dziedzictwa kulturowego, historii, sztuki i literatury. Od początku wojny zaangażowana w niesienie pomocy Ukrainie.

Informacje praktyczne

Kiedy: 1 lipca, środa, godz. 10.00-14.00
Gdzie: Warsztaty Kultury, Grodzka 5a
Wstęp wolny

Na miejscu można uzyskać zaświadczenie o udziale w wydarzeniu.

Dostępność

PJM (polski język migowy)