Kilogram Records: Spotkanie z Olą i Mikołajem Trzaską
Spotkanie z Olą i Mikołajem Trzaską, twórcami oficyny Kilogram Records
Na spotkaniu dowiedzieć się będzie można sporo o życiu niezależnego wydawcy w Polsce, jak i o sytuacji na krajowym rynku wydawniczym w szerszej skali. Mikołaj Trzaska, uznawany dziś zgodnie za jednego z najważniejszych twórców jazzowych swojego pokolenia, opowie zarówno o samej muzyce, jak i kontekście powstawania Kilogram Records. Od Oli Trzaski zaś spróbujemy się dowiedzieć jaka filozofia przyświeca dziś ich wytwórni i jaką drogę artystyczną pokonali.
Prowadzący: Rafał Księżyk – dziennikarz i wybitny znawca niezależnej sceny muzycznej
O WYTWÓRNI
Począwszy od bieżącej edycji stałym punktem festiwalu Inne Brzmienia staje się prezentacja krajowych niezależnych wytwórni fonograficznych. Na pierwszy ogień idzie Kilogram Records, jedna z najciekawszych polskich oficyn nowego wieku, której siła rażenia dalece wykracza poza sferę muzyczną.
Bezkompromisowa, autorska wizja, bogactwo narastających wokół niej kulturowych kontekstów, wreszcie spójna i atrakcyjna oprawa graficzna czynią z firmy zjawisko wyjątkowe i ważne.
Kilogram Records powstał w 2000 roku w Gdańsku z inicjatywy Oli i Mikołaja Trzaski. Inspiracji dostarczyła im inicjatywa rozwijana przez inną kreatywną parę – literackie wydawnictwo Czarne prowadzone przez Monikę Sznajderman i Andrzeja Stasiuka. Jak się okazało, w przyszłości ich drogi miały się spotkać.
W chwili utworzenia Kilogram Records, Trzaska był już instytucją polskiej sceny off jazzu. Saksofonista i klarnecista o rozpoznawalnym ekspresyjnym brzmieniu, improwizator i kompozytor rozgłos zyskał jako jeden z filarów przełomowej dla muzyki lat 90. trójmiejskiej grupy Miłość. Stając na czele zespołu Łoskot szybko wszedł do grona liderów rozpropagowanej przez Miłość sceny yassowej, jego kolejna grupa, trio z sekcją rytmiczną braci Bartłomieja i Marcina Olesiów dalece wykroczyła poza jej horyzonty.
Kilogram powstał w momencie, gdy Trzaska po rozstaniu z Miłością szukał dla siebie nowych ścieżek, dokumentacją tych poszukiwań zajęła się wytwórnia. W efekcie na jej płytach odbija się twórczy proces, w którym Mikołaj budował swą aktualną pozycję indywidualności światowej sceny muzyki improwizowanej. Przy tej okazji Kilogram zaprezentował się jako jedna z najważniejszych polskich wytwórni działających ponad granicami, nie tylko muzycznymi, ale i państwowymi. Na jej płytach pojawiają się improwizujący giganci z Peterem Brötzmannem, Michaelem Zerangiem, Steve Swellem i Kenem Vandermarkiem na czele.
Stylistycznie Kilogram zdecydowanie zorientowany jest na muzykę improwizowaną, prezentuje jednak jej nieograniczone możliwości w pełnym, niezwykle zróżnicowanym wachlarzu: od subtelnych odcieni z rejonów ambient i muzyki współczesnej poprzez flirty z muzyką etno na ognistym free jazzie skończywszy.
Chociaż Kilogram od początku zorientowany jest na realizację projektów Trzaski, jakolwiek nie ogranicza się do nich, bogactwo zainteresowań i działań artysty nie pozwala na wrażenie monotematyczności. Bodaj największym atutem Kilograma jest fakt, iż płyty wytwórni jakby mimowolnie i bezpretensjonalnie wpisują się w historię współczesnej Europy Centralnej. Wśród pereł katalogu wytwórni odnajdujemy m.in. „Andruchoid”, słowno-muzyczny projekt z udziałem czołowego poety i pisarza współczesnej Ukrainy, Jurija Andruchowycza, „Oranżadę”, gdzie ogniste improwizacje tria Trzaski inspirowane zostały energią ukraińskiej Pomarańczowej Rewolucji, „Kantry”, złożony z dźwięków, słów i odgłosów otoczenia projekt będący efektem spotkania Trzaski z Andrzejem Stasiukiem i jego biblioteką terenowych nagrań z Bałkanów oraz „Noc” z muzyką do teatralnej farsy Stasiuka traktującej o stosunkach polsko-niemieckich, wreszcie dwa albumy zespołu Shofar wykonującego improwizacje wokół motywów muzyki żydowskiej.
Lwia część dorobku Kilograma to płyty prezentujące stricte muzyczne projekty Trzaski i jego improwizujących przyjaciół. Tę pulę otwiera jedna z najlepszych płyt polskiego jazzu nowego wieku „Mikro Muzik” nagrana w trio z braćmi Oleś, a rozwijają ją nagrania w nowych, nieustannie zmieniających się obsadach badające nieoczywiste konfiguracje brzmieniowe. Ircha Quartet to kwartet klarnetów, w Inner Ear saksofonowi Trzaski towarzyszą bębny, puzon i tuba, są też tria złożone z samych instrumentów dętych. Przy tej okazji artysta nie tylko korzystał z wsparcia weteranów sceny, ale dzielił się doświadczeniami z całą plejadą młodych polskich muzyków.
Odrębny rozdział aktywności Trzaski, który znalazł również odzwierciedlenie na płytach Kilogram, to muzyka filmowa realizowana do obrazów Wojciecha Smarzowskiego „Dom zły” i „Róża”.
W latach 2000 – 2014 nakładem Kilogram Records ukazało się 27 albumów, ale zawarta na nich muzyka nie wyczerpuje rzecz jasna aktywności artystów związanych z wytwórnią. Będzie się można o tym przekonać podczas festiwalu Inne Brzmienia podczas koncertów prezentujących ich w akcji.
Trzaska pojawi się w czterech projektach. Najświeższy z nich to trio z udziałem muzyków z Austrii, pianistki Elizabeth Harnik oraz Martina Brandlmayera, perkusisty działającego na przecięciu muzyki improwizowanej, poszukującej elektroniki i postrocka, znanego z szeregu uznanych formacji, m.in. Radian, Polwechsel, Trapist. Pod nazwą Sound Island Trzaska zagra z towarzyszeniem muzyków free jazzowej formacji z Izraela Hanut Trio. Kolejny zespół, który zobaczymy na żywo to projekt Róża z filmową muzyką lidera występujący w kwintecie, w którym Trzasce towarzyszą klarneciści Wacław Zimpel i Mikołaj Górczyński oraz sekcja rytmiczna Adam Żuchowski i Paweł Szpura. I wreszcie Shofar, trio firmujące najświeższy album Kilograma „Ha-Huncvot”, w którym pojawiają się czołowe postacie warszawskiej sceny muzyki improwizowanej, gitarzysta Raphael Rogiński i perkusista Macio Moretti. Działająca od połowy minionej dekady formacja to sztandarowy krajowy zespół nowej muzyki żydowskiej. Jego punktem wyjścia były rozimprowizowane, drapieżnie brzmiące interpretacje pieśni chasydzkich i muzyki liturgicznej, zaprezentowane na albumie „Shofar”, przy okazji drugiej płyty zespół śmielej rozpędził się w stronę własnych wariacji przekonując, iż nie tyle odtwarza tradycję, co ją rozwija. Koncertową prezentację Kilograma uzupełni koncert tria, w którym spotkają się wybitny ukraiński kontrabasista Mark Tokar, objawienie polskiej sceny jazzowej ostatnich lat, klarnecista Wacław Zimpel, znany m.in. z własnej grupy Hera i zespołu Kena Vandermarka The Resonance Ensemble oraz perkusista Paweł Szpura.
Artyści związani z Kilogramem wezmą również udział w warsztatach dla dzieci oraz młodych muzyków organizowanych w ramach Innych Brzmień.
Rafał Księżyk
